Welke warmtepomp kiezen? En wat is een hybride warmtepomp?

De vraag "welke warmtepomp moet ik kiezen" wordt meestal beantwoord met een lijst van toesteltypes. Maar de keuze wordt niet gemaakt door het toestel — ze wordt gemaakt door je woning. Twee vragen beslissen bijna alles: op welke temperatuur kan je woning verwarmd worden, en waar mag de warmtebron staan. Als je die twee antwoorden hebt, blijven er meestal nog één of twee types over.

De vier types, en waar ze van verschillen

Alle warmtepompen gebruiken dezelfde kring. Ze verschillen in waar ze de warmte halen en hoe ze ze afgeven, en dat bepaalt zowel de prijsklasse als het rendement dat je mag verwachten.

• Lucht-water. Haalt warmte uit de buitenlucht en geeft ze af aan het water van je vloerverwarming of radiatoren. In een bestaande Belgische woning is dit de meest geplaatste opstelling: ze sluit aan op het afgiftesysteem dat er al ligt en vraagt geen grondwerken. We behandelen ze apart op lucht-water warmtepomp.
• Lucht-lucht. Haalt warmte uit de buitenlucht en blaast ze rechtstreeks de kamer in, via binnenunits. Geen watercircuit, dus geen aansluiting op radiatoren en geen sanitair warm water — en meestal ook de mogelijkheid om in de zomer te koelen. Vaak de keuze bij een bijbouw, een appartement of een woning zonder centrale verwarming.
• Grond-water (geothermisch). Haalt warmte uit de bodem of het grondwater via boringen of horizontale lussen. De bron is het hele jaar stabiel van temperatuur, wat de seizoensprestatie ten goede komt, maar je hebt er een perceel en grondwerken voor nodig — en vaak een vergunning.
• Hybride. Een lucht-water warmtepomp die naast een bestaande of nieuwe ketel werkt, met een regeling die kiest welk van de twee op dat moment het werk doet.

Wat is een hybride warmtepomp?

Een hybride warmtepomp is geen apart soort warmtepomp. Het is een lucht-water warmtepomp die samen met een ketel in één installatie zit, met een sturing erboven die per moment beslist wie er verwarmt. De warmtepomp doet het werk in het milde deel van het seizoen, wanneer het temperatuurverschil klein is en zijn rendement hoog; de ketel springt bij op de koudste dagen, of wanneer er snel veel warm water nodig is.

Die opstelling bestaat om één specifiek probleem op te lossen: een woning die op de koudste dagen hoge vertrektemperaturen nodig heeft, terwijl ze het grootste deel van het seizoen prima op lage temperatuur draait. In plaats van de warmtepomp te dimensioneren op de zwaarste dag van het jaar — wat een groot en duur toestel geeft dat de rest van de winter te weinig te doen heeft — dimensioneer je hem op het gemiddelde en laat je de ketel de pieken opvangen.

Wanneer is dat zinvol? Vooral wanneer je ketel nog goed is en je afgiftesysteem niet op korte termijn wordt aangepast. En wanneer niet? Wanneer je woning al op lage temperatuur draait — dan betaal je voor een tweede warmtebron die zelden aanslaat. Let er ook op dat de premiestaffel voor een hybride in Vlaanderen lager ligt dan voor een all-electric toestel: de bedragen per type staan op premie warmtepomp.

De vragen die de keuze eigenlijk maken

1. Wat is je vertrektemperatuur? Vloerverwarming of ruime radiatoren wijzen naar lucht-water of geothermie. Kleine radiatoren op hoge temperatuur wijzen naar eerst aanpassen, of naar hybride.
2. Heb je een watercircuit? Zonder centrale verwarming valt lucht-water af en komt lucht-lucht in beeld — met de kanttekening dat je sanitair warm water dan apart geregeld moet worden, meestal met een warmtepompboiler.
3. Heb je grond, en mag je erop boren? Geothermie vraagt plaats en meestal een vergunning. Zonder die twee is het geen optie, hoe goed de seizoensprestatie ook is.
4. Waar kan de buitenunit staan? Een lucht-water of lucht-lucht toestel heeft een buitenunit die geluid maakt en op afstand van perceelsgrenzen en slaapkamerramen hoort te staan. Wat lokaal is toegelaten verschilt per gemeente — vraag het na vóór de plaatsingsdatum, niet erna.
5. Hoe oud is je huidige ketel? Een ketel die nog jaren meegaat, is het argument voor hybride. Een ketel die aan vervanging toe is, haalt dat argument onderuit.

Warmtepomp of toch een nieuwe ketel?

Die vergelijking verdient haar eigen pagina, want ze gaat over meer dan de techniek: over de levensduur van wat er staat, over het verschil in btw-tarief tussen de twee soorten werk, en over wat er nog premiebaar is. In Vlaanderen komen fossiele ketels niet meer in aanmerking voor een premie; in Wallonië staan gas- en stookolieketels evenmin op de lijst. De vergelijking zelf staat in warmtepomp of gasketel, en de kosten van een klassieke ketelvervanging op nieuwe ketel.

Wil je eerst begrijpen waarom de vertrektemperatuur zoveel gewicht heeft in al het bovenstaande, lees dan hoe werkt een warmtepomp. Voor de investering en de manier om je terugverdientijd zelf te berekenen: wat kost een warmtepomp.

Wat je ook kiest, vraag de offerte per post uitgesplitst en met het model, het vermogen en de SCOP bij jouw vertrektemperatuur erin. Bij een hybride hoort daar ook bij hoe de regeling beslist wanneer de ketel bijspringt — dat is de instelling die bepaalt of je hybride een warmtepomp met een reserveketel is, of een ketel met een dure buitenunit ernaast. Hoe wij ondernemingsnummers en aanmeldingen nakijken, lees je op hoe wij vakmannen controleren.